goede bodem tuinaanleg

De bodem is de basis!

We weten meer over de beweging van de hemellichamen dan van de bodem onder onze voeten. (Leonardo da Vinci)

Hoe leg je een nieuwe tuin aan?

Je zult snel aan de slag willen gaan om de mooiste planten, struiken en bomen aan te planten. Je zult ze wat mest en wat water geven en wachten totdat ze groot zijn.
Als je zo te werk gaat, dan is de kans groot dat je teleurgesteld zal worden, want je bent het meest essentiële vergeten: kijken naar de bodem!
De bodem is een vergeten hoofdstuk in deze tijd. We hebben vaak geen idee wat zich daar allemaal afspeelt. En dat is jammer, want het is een wereld op zichzelf. Als deze verborgen wereld in balans is, dan kunnen we de bodem voor ons laten werken!

Wat is een goede bodem?

De bodem is een complex systeem van een (zeer) groot aantal soorten organismen die elkaar in een dynamisch evenwicht houden. Dat evenwicht is uiteindelijk een zaak van ‘eten en gegeten worden’, vandaar dat de term bodemvoedselweb gebruikt wordt.
Het bodemvoedselweb is een complex geheel van interacties. Dit begint bij de plant, die biomassa vormt door middel van fotosynthese. Een deel van de gevormde biomassa scheidt de plant via de wortels uit in de vorm van koolhydraten en eiwitten. Hiermee voeden bacteriën en schimmels zich. Op hun beurt worden zij gegeten door grotere organismen zoals nematoden (aaltjes) en protozoa. Aaltjes hebben niet veel stikstof nodig en scheiden het overtollige weer uit, hetgeen de plant kan opnemen en gebruiken voor zijn groei. Protozoa zijn eencellige dieren die voornamelijk bacteriën eten. Ook zij scheiden stikstof uit.
Regenwormen zorgen in de bodem voor de afbraak van organisch materiaal en zorgen, door het maken van ondergrondse gangen, voor meer lucht in de bodem.
Wist je dat er in Nederland 25 soorten regenwormen voorkomen, en dat op elke vierkante meter bodemoppervlak gemiddeld 206 regenwormen leven?
Er zijn 3 groepen regenwormen:
De pendelaars, zij graven diepe verticale gangen en trekken plantenresten tot ver in de bodem. zij verbeteren de bodemvruchtbaarheid en het vochtregulerend vermogen.
De grondeters, zij leven ondergronds en voeden zich met afgebroken organisch materiaal vermengd met minerale grond.
De strooiseleters zijn regenwormen die vlak onder de oppervlakte leven. Zij grazen het oppervalk af en voeden zich met afgestorven organisch materiaal.
Wist je dat bomen niet kunnen overleven zonder schimmels? Door de lange schimmeldraden van de Mycorrhizae-schimmel wordt het worteloppervlak tot wel 9 keer vergroot. Via deze schimmels kan de boom vocht en voeding opnemen uit diepere aardlagen dan waar zijn wortels reiken.

Schimmels in de bodem

Hoe ga je te werk om je bodem geschikt te maken voor planten?

Als in jouw bodem bijna geen regenwormen of schimmels voorkomen, dan zullen de planten slecht groeien. En als de structuur van je grond te wensen overlaat, dan ontbreekt ook meestal het hiervoor genoemde leven.
Wat kun je het best doen voordat je begint met planten? Zet een spade in de (vochtige)grond en kijk hoeveel regenwormen er in jouw grond zitten. Test meteen wat voor grond je hebt, door een handvol aarde te nemen. Knijp dit samen. Vormt de aarde een los bergje, dan bestaat je bodem uit zand of lemig zand. Kun je een rolletje maken, dan is het zandig leem of leem. Kun je dit rolletje buigen tot een hoefijzervorm, dan heb je (kleiig) leem. Kun je bijna boetseren met de aarde, dan bestaat deze uit klei.

Hoe laat je de bodem voor je werken?

Zowel zware klei als lichte zandgrond zijn niet ideaal om in te tuinieren. Deze gronden kun je verbeteren door toevoeging van compost. Op lichte zandgrond kun je vervolgens het vochtvasthoudend vermogen verbeteren door toevoeging van bentoniet (bijv. Ecostyle). Zware klei kun je luchtiger maken door toevoeging van lavagruis (ecoflora.be, biosolutions.bio).
Op alle kale gronden is het aan te raden om voor het planten te beginnen met het inwerken van een product waar schimmelsporen in zitten, zoals Innogreen biobodem (kijk voor dealers op Innogreen.nl) of Mycorrhiza + Trichoderma (biosolutions.bio) De hoeveelheid die je nodig hebt, staat op het product.
En nadat je je bodem op deze manier verbeterd hebt, dan is het voorwerk gedaan en… kun je gaan planten of zaaien! En kun je achterover leunen, want je planten zijn beter bestand tegen droogteperioden doordat de bodem nu voor jou werkt!
Wil je meer weten over de bodem? Kijk dan beslist naar dit filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=E1t0JCIrRgE

Bron: https://wiki.groenkennisnet.nl/display/BB/2.1+De+kern%3A+het+bodemvoedselweb